de aanbouw achter het Stadhuis.
-foto's © gerard monté, 14 mei 2004
Deze pagina gaat in op het nieuwe bestuurscentrum, zijde Achter het Stadhuis
zie voor archeologie ook pagina Keyzershof
elders: Voor nieuwbouw Stadskantoor
|
Nieuw Bestuurscentrum: de aanbouw achter het Stadhuis. -foto's © gerard monté, 14 mei 2004 |
|
Rondleiding -op 15 april 2004- door Dirk Jan Postel [met fotoserie Gerard Monté]
Fotoserie van Jan Zandee van nieuwe bestuurscentrum zowel aan Achter het Stadhuis als aan Wolvenhoek.
Impressie aanbouw stadhuis [februari 2004]
Beatrix opent nieuwe 'Het Huis van de stad'
Opening bestuurscentrum [12 januari 2004]
Grove bouw afgerond juli 2003
Vondsten bij Achter het Stadhuis
Sloop secretarie zijde Achter het Stadhuis
Recente opgravingen [juli 2002]
Oudste stadhuisbrug [14 augustus 2002]
Enorme kogels gevonden [22-23 augustus 2002]
Tekenen van Nieuwbouw [28 augustus 2002]
link
stadhuis [de historie]
Stadskantoor [als nieuw bestuurcentrum]
In chronologie van boven naar beneden !!
De sloop
 |
Links en rechts: Zo zag de hoek Achter het
Stadhuis/binnenplein stadhuis er kort voor juni 2002 uit.
-foto © paul kriele, juni 2002 [links] De rechter foto is van Piet Keulemans, de architect die het gebouw heeft ontworpen.
|
 |
In de week van maandag 15 juli 2002 zijn de archeologen begonnen met bodemonderzoek. Het team staat olv Ronald van Genabeek met assistentie van Ariën Hoff en Alfred ter Wal. Binnen het onderzoeksterrein domineren de Diezeloop/muur en de oude stadsmuur.
|
|
Links en rechts de sloop van de
voormalige gemeentesecretarie begon in juni 2002.
-foto' s © paul kriele, 21 juni 2002. |
 |
Oude Raadhuis - [Nieuwsbrief
Bastion Oranje, 20 april
2002]
Stadsarcheologen olv Ronald van Genabeek
zijn nog drie weken bezig met hun onderzoek onder de voormalige secretarie van
het stadhuis. Hoewel een bakstenen muur uit circa 1320 is aangetroffen, is van
het oude Bossche raadhuis, niets blootgelegd.
Na de aanleg van de tweede stadsmuur [circa 1325] is ook daar de stadsgracht
gedempt. Toen zijn op veel plaatsen huizen aan de buitenzijde van die eerste
stadsmuur gebouwd, zo ook bij het stadhuis. Voor de bouw van de huidige
trouwzaal en voormalig stadsarchief [1563] gebruikte men die oude stadsmuur als
buitenmuur. Deze muur [circa1250] met een later ingebracht rond venster staat er
overigens nog.
 |
Rechts de oude stadsmuur van
rond 1225-1250 die later in 1563 is gebruikt voor de aanbouw van een
vleugel aan het stadhuis met o.a. de trouwzaal.
Links de kogels die aangetroffen werden en als
straatkeien dienst hebben gedaan. -foto's © paul kriele, 19 april 2002. |
 |
De archeologen Sem Peters, Ronald Koop [BAAC] met vrijwilliger Angelo
Andrean legden in de fundamenten ook een oventje [1400] tbv enig ambacht bloot
en een natuurstenen straatje [midden 16e eeuw]
waarop als noodbestrating 15e eeuwse kogels lagen. Het leidde
naar de Binnendieze.
In samenspraak met de architect van de nieuwbouw blijven deze vondsten mogelijk
onder een glazen plaveisel zichtbaar.
Helaas kunnen- door de bestaande omliggende bebouwing- de archeologen niet
dieper graven dan anderhalve meter.
 |
Links ook de oude stadsmuur maar dan
met fundamenten van aanbouwsels. Het verbaast de archeologen dat er ook een oventje werd aangetroffen zo dicht tegen d e muur waarvan de functie hen nog onbekend overkwam. foto © paul kriele, 19 april 2002. |
 |
Unieke vondsten
Achter
het stadhuis
Oudste
stadsmuur blootgelegd- [Nieuwsbrief 8 april 2002]
De Bossche stadsarcheologen hebben onder
de voormalige secretarie aan Achter het Stadhuis waarschijnlijk een zijmuur van
het eerste Bossche raadhuis blootgelegd.
De vondst werd gedaan binnen een week nadat het team onder leiding van Ronald
van Genabeek aan het graven ging. Eerder rezen er al vermoedens dat aan Achter
het Stadhuis het eerste raadhuis heeft gestaan. De plek ligt precies in de knik
van de Binnendieze die stroomt vanaf de Verwersstraat, dan de straat Achter het
Stadhuis kruist en met een knik richting oude V&D loopt.
Tevens werd een natuurstenen straatje en vermoedelijk ook de stadhuisbrug over
die Binnendieze aangetroffen.Maar daar is niet veel meer van over.
Vlak erbij lag een hoop van circa honderd natuurstenen
kanonskogels uit de 15e en
16e eeuw.
Het onderzoek loopt nog maximaal vijf weken, dan begint de sloop van het gebouw,
daarna wordt door de archeologen nog eens twee weken gegraven. De archeologen
hopen dan op een bevestiging van hun vermoedens.
Eddie Nijhof noemt de vondsten door hun originaliteit en de mogelijke conclusies
die getrokken kunnen worden nu al erg interessant.
Onderaardse gang ontdekt -[Nieuwsbrief 8 mei 2002]
De Bossche stadsarcheologen hebben vlak voor Hemelvaartdag een ondergrondse gang ontdekt. Het is een Bossche sage dat de stad ondergronds verbonden met een netwerk van gangen. Maar...., de archeologen die er opgravingen verrichten, spreken liever van een rioolgang.
 |
Links de ingang, of beter gezegd het
einde van de onderaardse gang die ligt onder de voormalige secretarie aan
Achter het Stadhuis en 40 meter doorloopt onder de- later aan het stadhuis
aangebouwde- vleugel. Rechts een inkijk in die gang die hellend naar de Binnendieze afloopt. Hij is amper 1.50 hoog. -foto © gerard monté, 8 mei 2002. |
 |
Op een plattegrond van het
stadhuis, strekkend vanaf de Markt tot aan Achter het Stadhuis, is een
onderaards netwerk gearceerd aangegeven. Het betreft een gang van 40
40 meter lengte.
Van Genabeek zegt dat de tekening dateert uit de jaren dertig. Het kan zijn dat
voor deze plattegrond een oudere tekening met daarop de onderaardse gang is
gebruikt.
Ronald van Genabeek heeft de laatste weken [april/mei 2002] met Sem Peters, Ronald Koop [BAAC] met vrijwilliger Angelo Andrean en meer recent met Kim Spijker ook van BAAC en vrijwilliger Ariën Hoff op de plek van de voormalige gemeente-secretarie gewerkt.
 |
De archeologen Ronald van Genabeek [r]
, Kim Spijker [l] van BAAC en vrijwilliger Ariën Hoff [m] poseren bij de
ingang van de geheimzinnige onderaardse gang die zij vandaag- 8 mei 2002-
ontdekten.
-foto © gerard monté, 8 mei 2002. |
Eerder, bij een lekkage in een van de ruimten van de
aanbouwvleugel, waren archeoloog Hans Janssen en bouwhistoricus Ad van Druenen
ook al naar beneden in de gang afgedaald. Toen zij op een gegeven moment in die
onderaardse gang op een dichtgemetselde muur stootten, zijn zij onverrichter
zaken terug gekeerd.
De smalle, ruim een meter brede en amper 1.50 m hoge gang gaat op een gegeven
moment over in enkele ruimten die volgens Van Genabeek gebruikt zijn als
opslagkamers. Die opslagkamers liggen onder het voormalige stadsarchief.
Meer in de richting van het stadhuis wordt de gang ook iets hoger en kun je er
in nagenoeg staan. Hij loopt met een helling naar de Binnendieze af en dat leidt
tot de conclusie dat het toch meer een rioolgang is geweest dan een sluiproute.
Voor een vluchtgang is de hoogte te gering.
Woensdag 8 mei 2002 is Ronald van Genabeek op onderzoek uitgegaan. Hij zegt dat
je er amper in kunt staan. De knikken die er in voorkomen staan niet exact
beschreven op de plattegrond...
| Bijgaand de plattegrond van de
situatie: onder stroomt de Binnendieze langs Achter het Stadhuis.
Aanvankelijk- rond 1200- was die Dieze de stadsgracht. De stroom liep
enkele meters dichterbij het stadhuis dat in 1563 een aanbouwvleugel
kreeg. De gang is de smalle strook middenin de tekening, lopend van boven [middenin tekening] naar onderen. Links bovenin plattegrond van het stadhuis.
|
 |
De gang komt uiteindelijk- onder de vloer van de gemeentesecretarie -uit in een stortkelder. Dergelijke kelders werden tegen de stadsmuur aangebouwd [aan de binnen ofwel de stadszijde]. Zij kwamen uit op de Binnendieze waar het riool in werd gestort.
In die stortkelder zij enkele fragmenten van beelden aangetroffen. Helaas stukken. Maar ze kunnen herleid worden als fragmenten van een leeuw en een schild waarop een clown en nog een fragment mogelijk ook een deel van een leeuw. Het is een zachte steensoort die voorkomt in Avennes [Noord-Frankrijk]. Deze steensoort werd juist gebruikt voor het uithouwen van beelden, aldus Van Genabeek. 0
Vrijdag werken de archeologen er voor het laatst. Dan begint de sloop van de achterbouw van het stadhuis. In de maand juli 2002 kunnen ze nog even hun onderzoek voortzetten.
Sloop
secretarie [juni/juli 2002]
In
de weken juni/juli 2002, kort voor de bouwvakvakantie verliep de sloop van
de aanbouw aan het stadhuis die dateert uit de jaren dertig. Dat deel diende als
gemeentesecretarie en laatstelijk als expositiezaal.
De aanbouw van 1573, de trouwzaal en het voormalige archief blijft staan.
 |
Links de aanbouw van 1573 die
overeind blijft. Rechts de kaalslag waarop de nieuwe burelen voor de
ambtenaren en de raadszaal komt.
-foto' s © gerard monté, 12 juli 2002. |
 |
Gedurende de bouwvak zullen archeologen een bodemonderzoek verrichten Pas in september 2002 gaat het boren voor de betonpalen beginnen.
| Nog een inkijk op het terrein
achter het stadhuis.Het torentje is nog net zichtbaar. Rechts de
achterzijde van de panden in de Ridderstraat.
- foto © gerard monté, 12 juli 2002. |
 |
Recente bodemonderzoek [juli 2002]
De
archeologen olv Ronald van Genabeek zijn op maandag 15 juli 2002 begonnen met
bodemonderzoek. Ronald krijgt assistentie van onder meer Ariën Hoff en Alfred
ter Wal.
Het terrein is nog in twee kuilen verdeeld. Overheersend zijn in de ene
kuil de oude stadsmuur en de Diezeloop.
 |
Op de foto rechts werken Ronald van
Genabeek [r], Ariën Hoff [l] en Alfred ter Wal [m] bij de muur van de
Binnendieze. Daar zijn ook de gaten voor de afvoer zichtbaar. Links is de beerput zichtbaar die ook op de linker foto [rechts] in de hoek, nog net zichtbaar is. -foto © gerard monté, 18 juli 2002. |
 |
Op
de linker foto is ook de betonnen overkapping te zien van de Diezeloop die onder
V&D stroomt en achter het stadhuis gaat. De straat Achter het Stadhuis loopt
op de foto rechts achter het hek dat nog net zichtbaar is.
De archeologen werken tot in september 2002 aan dit project. Daarna beginnen de
heiwerkzaamheden voor de nieuwe vleugel van het stadhuis.
 |
De andere kuil in de kaalslag achter
het stadhuis ligt nabij de achterbouw van de panden in de Ridderstraat.
-foto © gerard monté, 18 juli 2002. |
Vervolg vondsten op terrein Achter het Stadhuis
Oudste
stadhuisbrug -[Nieuwsbrief
Bastion Oranje, 14 augustus 2002]
 |
Links overzicht van het deel achter
het Stadhuis. Deze foto geeft een zicht op de overkapping van de
Binnendieze. Rechts onder het zand de gevonden kogels van de oprit naar de Stadhuisbrug. Rechts de betreffende kuil waarin het onderzoek dit keer plaatsvond. De zware muren behoorden tot een 14e eeuws pand
dat hier gestaan heeft, mogelijk het oude raadhuis. Foto rechts: Achterin de hoek een kleine ronde beerput met natuurstenen deksel.
-foto' s © gerard monté, 14 augustus 2002.
|
 |
De hier gesuggereerde
conclusies zijn voor de archeologen nog vermoedens. Verder onderzoek van
vondsten en fundamenten moeten nog worden geanalyseerd. Nadat in juli al een
honderdtal kogels op het kaalslagterrein achter het stadhuis werden aangetroffen
zijn opnieuw 45 kogels blootgelegd.
Het blijkt dat die kogels deel uitmaakten van de fundering van de op- en
afritten van de eerste stadhuisbrug over de Binnendieze. Die brug leidde naar
het oudste Bossche raadhuis.
Ook trekken de archeologen de conclusie dat de bebouwingen dichter op elkaar
hebben gestaan. Zo is de straat Achter het Stadhuis vroeger veel smaller geweest
dan tegenwoordig.
 |
De berg kogels die bewaard wordt en
mogelijk verwerkt in de nieuwbouw.
-foto © gerard monté, 14 augustus 2002.
|
Foto hierboven: de aangetroffen 45 kogels die onderdeel uitmaakten van de fundering voor de brug over de Binnendieze. Al in juli 2002 werd ook een serie kogels gevonden, maar dan van de afrit van de stadhuisbrug. Aan deze buitenste zijde bevond zich de oprit.
Van de voormalige gemeentesecretarie is een deel van de zware muur gesloopt. Dat is gebeurd om ruimte te maken voor de bouwkraan die in september geplaatst wordt.
 |
Linkerfoto: achterin de kuil is het
zand weggegraven. Daarin lagen de kogels voor de oprit van de
stadhuisbrug, die deels inpandig was. Foto rechts: De straat Achter het Stadhuis- rechts boven zichtbaar-is vroeger veel smaller geweest. -foto's © gerard monté, 14 augustus 2002. |
 |
Op de linkerfoto hierboven: Eddy
Nijhof bij de huidige betonnen overkapping [links] en de buitenste kademuur van
de Binnendieze.
Rechts zit een stenen funderingsboog.
Op de rechterfoto: Archeoloog Sjaak Mooren bij
de stenen funderingsboog [in het midden van de foto] van een pand.
De archeologen verwerken hun recente gegevens om daarna tot een definitieve conclusie te komen.
enorme
kogels
Opnieuw zijn kogels gevonden in de
onderlagen van het stadhuis. Dit keer betreffen het kogels van circa een halve
meter doorsnee.
Ze lagen bij elkaar verzameld. De archeologen weten nog niet welke functie ze
precies hebben gehad. Ze staan erover verbaasd dat
kogels van een dergelijke grootte binnen de stadsmuren gebruikt zouden kunnen
zijn. De 200 kilo zware natuurstenen kogels worden bewaard in het gebouw van de
BAM in de Bethaniëstraat. Er moest een shovel aan te pas komen om het vrachtje
te kunne vervoeren .
Tekenen
van nieuwbouw
Nog net in augustus 2002 zijn de eerste
palen 'geslagen' die de nieuwbouw aan Achter het Stadhuis moeten gaan
steunen.
| Zowel dicht aan de straat als
even verder op het terrein zijn heipalen gedraaid voor de nieuwbouw van de
nieuwe raadzaal en de fractiekamers.
-foto © gerard monté, 28 augustus 2002. |
 |
Openlegging
Binnendieze
De plannen waren er wel, maar
of de Binnendieze onder/achter het Stadhuis inderdaad wordt opengelegd is nog de
vraag.
Op dit plaatje gaan de bouwvakkers er in ieder geval wel van uit....
| Een ' luchtfoto'
gericht op het bouwterrein van de nieuwe raadzaal en fractiekamers achter
het stadhuis.
-foto © gerard monté, 19 september 2002. |
 |
Afronding bouwwerkzaamheden
Takelen loopbrug
Op maandag 23 juni 2003 werd door Heijkoop Zwaartransport
een loopbrug van Bussing naar binnen getakeld. De brug bevindt zich achter het
nieuwe gedeelte en verbindt de aanbouw met het stadhuis.
 |
Op een maandag in juni 2003 werd door Heijkoop Zwaar
transport een trap naar binnen gehesen. Dat gaf een spectaculair gezicht.
-foto © paul kriele, 23 juni 2003. |
 |
De bouw is in grote lijnen afgerond. De bouwkraan werd
weggehaald en de nieuwe gevel komt zichtbaar.
-foto' s © paul kriele, 21 en 22 juli 2003. |
 |
| De opstapplaats voor trouwlustigen komt
tevoorschijn. De locatie is: Achter het Stadhuis. Links is nog net
de glazen pui van de nieuwe aanbouw achter het Stadhuis te zien.
-foto © gerard monté, 5 oktober 2003. |
 |
| Het nieuwe straatprofiel van Achter het Stadhuis dat eind
november 2003 gereed was. Hierna komen Wolvenhoek tot aan de Waterstraat,
Achter het Wilt Varken en Achter het Verguld Harnas aan de beurt. Kort
voor april 2004 bij de opening van de nieuwe, verbouwde bestuurscentra,
moet dit project klaar zijn.
-foto © paul kriele, 23 november 2003. |
 |
De opening voor de pers van het nieuwe bestuurscentrum
gebeurt op maandag 12 januari 2004. Deze nieuwbouw grenst aan het
stadhuis. Daar zijn nieuwe raadzaal en fractiekamers ingericht. Vanaf de
straat is in de ontvangsthal een oude stadsmuur te zien. Die bleef bij eerdere
aanpalende nieuwbouw van het stadhuis gehandhaafd en kwam vorig jaar bij de
sloop van die percelen tevoorschijn.
Helaas is de onderaardse gang die uitkwam bij de Binnendieze onder het
plaveisel verdwenen. Wel is in het straatprofiel een luik aangebracht voor
nieuwe paartjes die elkaar in het huwelijksbootje het Ja-woord willen geven. Dat
luik gaat hydraulisch open.
zie ook onderaardse gang
Bestuurscentrum -[27 februari 2004]
 |
Rechts de collegetafels gezien vanaf de publieke tribunes
Links spreekgestoelte in de raadzaal. -foto's © gerard monté, 27 februari 2004. |
 |
 |
Links de bovenzaal van de raadzaal met tribunes en galerij. -foto's © gerard monté, 27 februari 2004. |
 |
 |
In de nieuwbouw zijn de oude zestiende eeuwse muren
van de aanbouwvleugels van het stadhuis in zicht gebleven. Tegen die
aanbouw kwam in de jaren dertig de secretarie [financiën en burgerlijke
stand] te staan. -fotos © gerard monté, 15 april 2004.
|
 |
Links: opeenstapelend over drie verdiepingen is de oude zestiende
eeuwse aanbouw van het stadhuis - compleet met dakgoot - zichtbaar
gehouden. Rechts: Een opvallend element in de raadzaal is het geslepen natuurstenen element in het raam van de pui grenzend aan Achter het Stadhuis. Het is zo dun dat het doorzichtig wordt. -foto's © gerard monté, 27 februari 2004. |
 |
*
 |
Deze foto maakt de serie met de twee voorgaande opnamen van
de historische aanbouw compleet. Dit is de benedenzaal van het nieuwe
bestuurscentrum aan Achter het Stadhuis waar in de grote ontvangsthal de
muur met rond venster in tact gelaten is.
-foto © gerard monté, 15 april 2004.
|
*
|
Tot slot: Zo was de situatie itjdens de archeologische opgravingen in
12 juli 2002.
-foto © gerard monté, 12 juli 2002.
|
*
 |
Twee standpunten van de binnenplaats gezien vanaf de nieuwe
aanbouwvleugel.
-foto's © gerard monté, 27 februari 2004.
|
 |
 |
Zicht op het stadhuis en nieuwe
vleugel, vanaf Stadskantoor[l] en vanaf dak parkeergarage Wolvenhoek [r].
-foto's © gerard monté, 15 april [l] en 14 mei [r] 2004. |
 |
 |
Op de linker foto komen zowel de gevel als de
[verlichting van de] raadszaal tot uiting. Rechts de hoek met de Ridderstraat. -foto's © gerard monté, 18 januari 2004
|
 |
Maandag 14 januari 2004- wordt voor het eerst het nieuwe deel van het bestuurscentrum aan Achter het Stadhuis in gebruik genomen. Dan is er op de tweede etage de eerste commissievergadering. Woensdag zal ook voor het eerst de riante en strak uitgevoerde raadzaal worden gebruikt. Omdat bij die commissievergadering over de stadswalzone [parkeergarage en verplaatsing tennisbanen] veel publiek wordt verwacht is de bijeenkomst in de raadzaal.
 |
In de glazen pui is het torentje van de Sint Jan ook nog
zichtbaar en de overzijde met het restaurant 'Het Groot Genoegen'.
Rechts het nieuwe bestuurscentrum aan Achter het Stadhuis frontaal belicht. -foto's © gerard monté, 18 januari 2004
|
 |
De foyer op de begane grond, uitgerust met
audio/videosystemen
is de ontvangsthal maar kan ook voor manifestaties
worden benut.Op de tweede en derde etages zijn de commissiezalen, vijf
fractiekamers, leesmaker en een crisiscentrum. Het bestuurscentrum, dat een
verbinding heeft met het stadhuis en een opstapplaats voor de Binnendieze, is op
de plek gekomen van de voormalige secretarie. Daarbij zijn ook 15e
eeuwse muren in zicht gebracht. Enkele kunstwerken, aangeboden door de
zustersteden Trier, Leuven en Antwerpen evenals een klok van de bouwer, zullen
later officieel worden aangeboden.
 |
Hierboven de op 28 april 2004 door Beatrix onthulde plaquette in de muur van het oostelijke trappenhuis. Het trappenhuis, er zijn er twee, aan de oostzijde, grenzend aan het buurpand [Tabakszaak van Mees] en de andere nabij het V&D-pand. -foto's © gerard monté, 18 januari 2004 [l] en 15 april 2004 [r] en 5 mei 2004 [hierboven].
|
 |
*
 |
Links In de vloer van de grote
ontvangst/congreshal
ligt een glazen plaat over de stroom van de Binnendieze.
De vastgeplakte logo boven de nieuwe ingang aan de achterzijde van het Stadhuis. -foto's © gerard monté, 15 april 2004/ 26 september 2004. |
 |
De foyer op de begane
grond, uitgerust met audio/videosystemen is
de ontvangsthal maar kan ook voor manifestaties
worden benut.Op de tweede en derde etages zijn de commissiezalen, vijf
fractiekamers, leesmaker en een crisiscentrum.
Het bestuurscentrum, dat een verbinding heeft met het stadhuis en een
opstapplaats voor de Binnendieze, is op de plek gekomen van de Historie
Op de locatie van de voormalige secretarie kwamen 15e eeuwse muren in zicht
Die behoorden bij de oorspronkelijke aanbouw van het stadhuis. Uit de grond
kwamen grote kogels te voorschijn. Bovendien bleek er een onderaardse gang te
lopen. Die anderhalve meter hoge stenen gang loopt vanaf de oudbouw van het
stadhuis naar de Binnendieze en had een lengte van 40 meter.
Er is nog niet bekend
gemaakt wat er met de gang gebeurt . In de hal van het nieuwe Stadskantoor is
inmiddels een tentoonstelling ingericht met archeologische vondsten.
Koningin
Beatrix opent nieuw bestuurscentrum /den
bosch, 2 maart 2004
Op woensdag 28 april 2004 opent koningin
Beatrix het nieuwe bestuurscentrum, vanaf nu gedoopt in ’Het Huis van de
stad’. Met een seminar, open dagen een audiovisual en een feest voor de
medewerkers
wordt de afronding van een bouwtraject van bijna drie jaar [inklusief de sloop
van ‘school Keizerstraat] gevierd.
Zaterdag 15 mei 2004 gaan voor het publiek de deuren van stadhuis [nieuwbouw en
stadskantoor] open. Raadsleden en ambtenaren geven er dan een rondleiding. De
dag er na is er een open dag speciaal voor familie van de ambtenaren. De
seminar, die vooral gaat over het flexibele -Bossche-
werkconcept is gepland voor donderdag 10 juni 2004 in de nieuwe
ontvangsthal van het stadhuis.
© paul kriele, 2 maart 2004 http://www.bastion-oranje.nl/stadskantoor.htm
Vanmiddag- donderdag 15
april 2004- heeft architect Dirk Jan Postel de pers rondgeleid in de nieuwbouw
van de gemeente. Aansluitend op de toespraken van burgemeester Rombouts, wnd.
gemeente secretaris Piet Wijnen en Paul van der Eerden [dir. ICT gemeente], liet Postel, eerst via een tekst
en een audiovisual wat achtergronden zien bij dit project. Daarvan zijn de
eerste plannen tien jaar geleden ontstaan en in 1997 werden ze concreter.
 |
De hoofdrolspelers bij de perspresentatie van het nieuwe
bestuurscentrum: links architect Dirk Jan Postel en rechts burgemeester
Ton Rombouts.
-foto' s © gerard monté, 15 april 2004. |
 |
Die plannen dekken zowel
het stedenbouwkundig gebied, de architectuur als wel de organisatie, aldus
burgemeester Rombouts die de gasten verwelkomde. Rombouts memoreerde ook nog
Peter Lansbergen, de voormalige gemeentesecretaris. De burgemeester benadrukte
zijn grote, inspirerende inbreng in dit grootse project waar hij leiding aan
gaf. Maar hij heeft de realisatie van zijn geesteskind, de bouw én de nieuwe
organisatie, door zijn vroegtijdig overlijden niet meer mee kunnen maken.
Lansbergen overleed eind vorig jaar.
Aan Rombouts vroeg
Lansbergen nog of hij wilde bemiddelen dat koningin Beatrix de nieuwbouw zou
openen, wat dan ook in mei gebeurt en dat alle 1800 [toenmalige] medewerkers bij
het Tilburgse Interpolis op
excursie mochten. Meer dan 20
busritten waren nodig om hen de gelegenheid te geven de werkwijze en de opzet
van een flexibele organisatie in Tilburg te bekijken.
Maar, aldus Rombouts, Den Bosch is de eerste
overheidsinstantie van deze omvang die volgens dit concept werkt.
 |
Het rijtje bestuurders, vrnl burgemeester Rombouts, wnd.-
secretaris Piet Wijnen en hoofd ICT Paul van der Eerden.
-foto' s © gerard monté, 15 april 2004.
|
 |
de burger als klant
Piet Wijnen benadrukte dat de
gemeente een bedrijf is dat 260 producten maakt.
De gemeente Den Bosch heeft de Bossche burger als klant, aldus de wnd gemeente
secretaris. ‘We werken ten bate van de klant en we moeten als werkgever ook
nog de juiste faciliteiten voor 1200 werknemers die op 750
flexibele werkplekken opereren.’
In de 2e helft van de negentiger jaren kwam een bedrijfsconcept
gereed om ons ambitieniveau te vertalen in de nieuwbouw en de inrichting.
 |
De kunstwerken van de Vlaming Benoit in de grote
[congres/ontvangst-] hal op de begane grond.
-foto's © gerard monté, 15 april 2004.
|
 |
digitale bouwaanvraag
Vorig jaar april is die flexibele,
transparante en integrale
dienstverlening doorgevoerd, aldus Wijnen die over de toekomst voorspelde dat de
burger binnenkort niet per see meer naar het Stadskantoor hoeft te komen, want
vele zaken en procedures kunnen
digitaal aangevraagd worden. Zodra elk inwoner een eigen toegangscode [op basis
van zijn/haar sofi- nummer] bezit, kan ook digitaal een bouwaanvraag,
kapvergunning of iets in die geest worden aangevraagd en vervolgens persoonlijk
die procedure gevolgd worden.
De papieren organisatie is opgedoekt vertelde Wijnen nog, Hoewel er nog
papierwerk bestaat..
 |
In de raadzaal op de eerste verdieping is een grote
glaswand onderbroken door een stalen gordijn en voor een van de andere
grote ramen een flinter dunne marmeren plaat geklemd tussen glas, zowel
licht doorlatend en inkijk afhoudend.
-foto' s © gerard monté, 15 april 2004.
|
toelichting
architect
Na de opwekkende klanken van de
bolero als introductie - alweer Spaans - volgde een digitale presentatie over de
overgang van de oude organisatie naar de nieuwbouw. Postel gaf een verklaring
over de inpassing van zijn product in een historische omgeving.
De Bolero doet denken aan de flexibele constructie van dit gebouw en verwijst
ook naar de vloeiende bewegingen, aldus Postel, die ook regelmatig het begrip
transparant voor de bouw gebruikte.
huwelijksbootje
Trouwpaartjes komen het oude stadhuis
vanaf de Markt binnen en merken niet dat ze op het eind van de gang [trouwzaal]
op gelijk niveau uitkomen als de raadzaal grenzend aan Achter het Stadhuis. Daar
kunnen zij letterlijk - na het
openen van een houten luik in de straat - in het huwelijksbootje stappen.
De nieuwbouw aan Achter het Stadhuis bestaat uit
een publiekszaal op de begane grond die ook als receptie en ontvangsthal
kan worden gebruikt, en daarboven de ellipsvormige raadzaal. Op de bovenste twee
etages zijn de commissiezalen en de fractiekamers gesitueerd.
 |
Zowel in de toespraken als in de digitale presentatie
werd wijlen Peter Lansbergen, voormalig gemeentesecretaris, geëerd. ' Hij was voor de gemeente de opdrachtgever en de inspirerende leider van dit project,' aldus Rombouts . Architect Postel vertelde dat de klassieke band, die traditiegetrouw tussen opdrachtgever en architect ontstaat, zich tot over de grenzen van vriendschap had ontwikkeld. -foto © gerard monté, 15 april 2004. |
oude klok en nieuwe klok
Bij de indeling van de zaal moest
–na de introductie van het duaal bestuur- rekening worden gehouden met de
opstelling van katheders, stoelen en bestuurstafels. De wethouders zitten
feitelijk niet meer aan de Collegetafel. Zij komen naar voren als ze wat
gevraagd worden of wat te berde hebben te brengen.. en de burgemeester zit gescheiden van zijn collega-
wethouders. Zelfs de griffier heeft een aparte desk.
In de raadzaal is de van onderen uit op het plafond geprojecteerde klok markant.
Die vormt een link met de oude klok in de oude raadzaal.
De raadzaal is bouwtechnisch feitelijk een doos steunend op slechts vijf pilaren. Daardoor kon er ruimte
komen voor de grote ontvangst of congreszaal op de begane grond worden gecreëerd.
Bij de bouw aan de Keizerstaat moest rekening gehouden
worden met een later in het program opgevoerde parkeergarage en er moest
een aansluiting worden gezocht met het later tot monument verklaarde
Rijkswaterstaat- [voorheen Rijksbelasting-] gebouw uit de jaren dertig. Tussen
die oudbouw en nieuwbouw werden ook weer transparante [glazen]
puien geplaatst.
Ook de Binnendieze en twee binnentuinen zijn als essentiële onderdelen van de
nieuwbouw opgenomen.
Terug naar de bouw:
Een cadeau dat we bij deze nieuwbouw kregen waren de talrijke doorkijken over de
stad. Dat was niet te voorzien, aldus Postel die ook nog verwijst naar de witte
gevels. ‘We kozen voor stuucwerk. In de jaren tachtig was dit een
overheersende trend. Maar Den Bosch ligt nu eenmaal op de grens van Noord met
Zuid waar stuucwerk en baksteen naast elkaar bestaan. De aanpalende gebouwen in
de Wolvenhoek en in de Keizerstraat zijn opgetrokken uit rode baksteen. Dat van
RWS is zelfs niet te evenaren door zijn vakkundig metselwerk, aldus zijn
verklaring voor deze witte gevels.
De puien zijn opgetrokken van Moulianos, een
Portugese natuursteen die onder invloed van het weer een zachte witte,
‘clair obscure’, kleur zal krijgen.
 |
Links de raadzaal heeft voor het publiek een extra galerij.
Op de balkonrand ervan is de reflectie van buiten naar binnen te zien.
-foto © gerard monté, 15 april 2004. |
kunstwerken
De overlopen in de grote
publiekshal van het Stadskantoor refereren nog naar de ijspegels [kunstwerk] . Ze lijken door hun niet horizontale ligging de wegglooiende
gevels te benadrukken.
Ook in de binnentuin staat een kunstwerk, ijzeren staketsel Sjoerd.... in de vorm
van een boom die door de klimop een natuurlijke gedaante zal krijgen.
vriendschapsband
Tot slot zei Postel dat de klassieke
relatie, die er nu eenmaal tussen de opdrachtgever met de architect bestaat,
zich tot een over de grenzen van vriendschap heeft ontwikkeld.
Op het moment van die ontboezeming werd nog een foto getoond van Dirk Jan Postel
gezeten in de rieten hang-bureau-stoel, zittend naast mr. Peter Lansbergen. De
foto is genomen bij de afsluiting van de eerste fase in april 2003 door Henk
Spierings.
levensloop
Dirk Jan Postel
[*11 maart 1957] is sedert 1988 werkzaam bij
Bureau Kraaijvanger -Urbis in Rotterdam waarvan hij sedert 1992
mede-directeur is. Dit bureau [Ben Kraaijvanger] ontwierp ook het
TheateradParade.
Hij studeerde aan de TU in
Delft.
Postel is momenteel bezig met het stadhuis in Meppel, de nieuwbouw van het
Provinciehuis in Zwolle en het nieuwe theater in Alphen aan de Rijn. In Parijs
werkte hij aan zijn bekroond plan voor de biecentiaire [1987-1989].
Voor vervolg fotoserie over nieuw bestuurscentrum bij Stadskantoor klik op Stadskantoor
Fotoserie Jan Zandee van bestuurscentrum [op de foto's rust auteursrecht!]
 |
De 'glazen Postel', zoals de bijnaam van Dirk Jan Postel
luidt. zie zijn levensloop hierboven.
-foto © Marc Bolsius
|
*
 |
De raadzaal met de rijen stoelen l en r voor de 39
raadsleden. Boven de galerij voor het publiek [66 plaatsen] dat ook
achterin de zaal [33 stoelen] kan plaatsnemen. Vooraan- niet zichtbaar -de
plaats voor de griffier en burgemeester en eventueel de wethouders.
-foto' s © Jan Zandee |
 |
*
 |
De gevel van het nieuwe bestuurscentrum aan Achter het
Stadhuis.
De puien van de nieuwe
bestuurscentra zijn opgetrokken in Moulianos, een
Portugese natuursteen die onder invloed van het weer een zachte witte,
‘clair obscure’, kleur zal krijgen. -foto's © Jan Zandee |
 |
*
 |
De markante gevel van het vernieuwde Stadskantoor,
gesitueerd tussen historische panden. Kenmerk van Postel is het werken met
glas, vandaar zijn bijnaam de 'glazen Postel'.
-foto's © Jan Zandee |
 |
========================
Voor historie stadhuis ga naar stadhuis
[historie]
Voor project [archeologie] locatie Keyzershof
©
paul kriele,
Wilt u ook dagelijks het Bossche Nieuws via Bastion Oranje ontvangen? Klik dan op bastion-oranje en u heeft een gratis abonnement op de Nieuwsbrief !
