Engelen

Engelen
[met Crevecoeur en Empel ]
Kort overzicht van het wel en wee van de oorspronkelijke- agrarische- dorpen aan de Dieze.

Kaart van 1629: precies in midden de opgegraven sluis van Empel en links daarvan fort Crevecoeur.
-foto © gerard monté, 13 november 2003.

Eindelijk aanpak De Koornwaard/den bosch, 17 maart 2005.
Rijkswaterstaat gaat in het zicht van de omleiding van de Zuid-Willemsvaart de Koornwaard aanpakken. Dat is een terrein in de uiterwaarden van de Maas onder Empel waar in de jaren zestig vele vaten gif illegaal zijn gestort. De grond bevat zware metalen [o.a. autowrakken], chemicaliën [cyanide], organisch afval en huishoudelijk afval. Het gebied is tot verboden terrein verklaard voor de zwemrecreatie, hoewel Neptunes er boten heeft liggen...

Het Koornwaarddossier is tamelijk dik en bestrijkt inmiddels een periode van ruim 25 jaar! Dit deel van de uiterwaarden onder Empel, toentertijd eigendom van grondverwerking -en overslagbedrijf Van Haaften, later dochter Dekker uit IJsendoorn, is bekend om zijn illegale vuilstort [lekkende vaten]. Maar de naam herinnert ook aan de verbrandingsoven [huishoudelijk afval] die er tot 1975 heeft gestaan. In 1978 werd de aanvankelijke zandwinning met een zandlaag afgedekt!

In 1988 startte de politie een onderzoek nav klachten over de illegale stort. Die volgden toen het Bossche Nutsbedrijf daar in de buurt een winplaats voor drinkwater wilde aanleggen. Drie jaar daarvoor stelde de Grontmij ook een onderzoek in dat nauwelijks iets opleverde. Begin 1989 startte de Provincie [IWACO] een onderzoek dat uitliep op een rapport met alarmerende feiten over de omvang van de vervuiling!

De geplande aanpak, die nog in procedure verkeert, bestaat deels uit een opschoning en deels uit het isoleren van de vuilstort. Het karwei is begroot op 10 miljoen euro. Volledig opruimen zou x –maal zoveel kosten.
Hoewel rws ontkent dat de aanpak met de – milieuvriendelijke - omleiding te maken heeft, werd dat nieuw tracé juist verlegd van dwars door de vuilstort, naar vlak langs de precaire zone.

Het kabinet heeft gisteren besloten tot omleiding van de Zuid-Willemsvaart volgens de regiovariant. Dat betekent dat de aanleg van een ecologische zone boven de Brand en onder Rosmalen is opgenomen, dat door opschuiving van het tracé, op de kruising met het spoor naar Nijmegen, een stedelijk knooppunt kan worden gerealiseerd en dat het natuurgebied nabij de Koornwaard [die zelf vervuild is] beter blijft gespaard. Met het ruim 300 miljoen kostende werk zal volgend jaar worden begonnen. De verwachting, dat na zeven jaar [2014] de omleiding, die de binnenstad vrij maakt van gesloten bruggen, en het economisch waterverkeer bevorderd, is afgerond.
Klik op: www.bastion-oranje.nl/Zuid-Willemsvaart.nl voor vollediger berichtgeving.

Donderdag 8 mei 2007 start officieel de bouw van de nieuwe wijk De Meerwaard in Empel. Daar bouwen Van Wanrooy uit Geffen en Onroerend Goedmij Van den Bosch uit Beneden Leeuwen 157 luxe woningen. De wijk wordt gezien als een overgang tussen de kern van het dorp en de nieuwbouwschillen die daar de laatste jaren zijn gerealiseerd. De bouwlocatie ligt op het voormalige sportpark en de voetbalvelden. Wethouder Snijders geeft donderdagmiddag 8 mei 2008 het startsein. De oplevering wordt eind 2008 verwacht.

De gemeente gaat de Kasteeldreef in Empel, waar vroeger [rond1300] een kasteel heeft gestaan, inrichten als park. Archeologisch onderzoek heeft restanten van dat kasteel en van een steenoven aangetroffen. Het gebied waar ook een speelplaats voor kinderen komt, krijgt een slotgracht met een brug naar het park Op een bord staat tekst en uitleg over de vroegere bestemming van het terrein en over Empel.
De provincie verstrekt ihkv ‘Schatten van Brabant’, dat cultuurhistorische waarden zichtbaar tracht te maken, € 55.000 subsidie.
© paul kriele, www.bastion-oranje.nl/Engelen.htm

Donderdag 22 december 2004 zal wethouder Jetty Eugster symbolisch de vierde fase van de nieuwbouw Empel afronden. Samen met de nieuwe bewoners verricht zij de openingshandeling van hun huis. Het officiële tintje van deze ceremonie wordt afgerond in Den Oude Herbegh in Rosmalen. Het bouwplan van projectontwikkelaar Bouwfonds Ontwikkeling ligt aan de Hondsdraf in Empel waar 20 vrijstaande woningen worden gerealiseerd.

De uitbreiding, met integraal waterbeheer, ligt in 'de schil' van Empel. Het ontwerp van deze 20 woningen in dit plan, dat in het 4e kwartaal van volgend jaar wordt opgeleverd, komt van Inbo Architecten uit Woudenberg . Prijzen v.o.n circa 370.000 euro.

Op donderdag 7 oktober 2004 kunnen bewoners van Empel zich op de hoogte stellen van de plannen mbt het gebied aan weerszijden van Burg. Godschalxstraat, tussen de kruisingen Kasteeldreef en de Deken Pompenstraat en daarbij horend de Brink en Fluitenkruid met aansluitende zijwegen.
Aanleiding van die herinrichting is opheffing van de verkeersweg [voor doorgaand verkeer] van de Emnpelse hoofdstraat, evenals de nieuwbouw op de Brink.
Wethouder Jetty Eugster en planontwerper W. Jans [Openbare Ruimte en Verkeer] en voorlichter André Bongers zijn namens de gemeente aanwezig.
Aanvang van de informatieavond 19.30 uur in het gemeenschapshuis d'n As.

In het hart van Empel aan de Brink komt een nieuw centrum met supermarkt, 14 koopwoningen, kantoor en kinderfysiotherapie. Het startsein wordt op 16 april 2004 gegeven door wethouder Jetty Eugster en L.Janssens van Vastgoed en Woonmaatschappij Maasland. Het is een gezamenlijk project van de gemeente 's-Hertogenbosch en Woonmaatschappij Maasland

De Eendenkooi van Engelen.
Links een deel van de ballonmand.
- foto © roelvandenbroek, 9 september 2006.

Vanaf woensdag 21 april 2004/19.00 uur heeft Engelen –officieel - een eigen jongerencentrum. Eindelijk want daar is jaren voor gevochten. Het initiatief ontstond bij jongerenwerkster Joke Prins [Divers] en vrijwilliger John Cornelissen. Die kwamen naar aanleiding van de overlast van de jeugd in Engelen op het idee voor de jeugd activiteiten op touw te gaan zetten.

Na een zwerfperiode in ’t veld, in kantines en in zaaltjes is er nu een eigen zaal in de Engelenburcht. Wethouder Bart Eigeman komt het centrum ‘De Schuilplaats’ openen.
Intussen is het jongerenwerk in Engelen uitgegroeid tot een instantie met 10 vrijwilligers, 5 coördinatoren en 7 medewerk[st]ers en een bestuur olv milieu-ingenieur Ronald Somers.

De Engelenburcht het gemeenschapshuis van Engel10en op de Heuvel 18.

foto © john cornelissen

Op de site http://www.dorp-engelen.nl/ staan onder meer alle activiteiten die in het dorp plaatsvinden.

Ook over de activiteiten informeert www.schuilplaats.info

Open kerkendag
De beide kerken in Engelen houden op zondag 14 september 2003 een kerkdag onder het motto 'Leve[n]de kerk' .
De St. Lambertuskerk en de Protestantse Samen op Weg gemeente willen oude en nieuwe inwoners laten kennis maken met wat de kerken te bieden hebben.
Na de oecumenische dienst [11.00 uur] in de Lambertuskerk volgt de muzikale opening 11.30 uur van de dag .

Van Engelen is al sprake in 815. De naam Ang crisa blijkt al uit een oorkonde uit die tijd. In 1147 wordt de schenking van de kerk **in Engelen aan het St. Janskapittel [kerkelijk bestuur] in Luik door paus Eugenius III bekrachtigd.
Historisch gezien waren er al in de IJzertijd bewoners, zo is uit vondsten in de Woerd gebleken.

In 1805 komt Engelen- na eeuwen van Hollandse [de Gelders] overheersing bij Bataafs Brabant. Napoleon bekrachtigd dit in 1810.

Kende Engelen eeuwen nauwelijks een paar honderd inwoners, op 13 oktober 1960 staat Tjeu, zoon van Harry Kivits, als de duizendste inwoner te boek. Dat was onder burgemeester F. Kempenaars die [als voorzitter van de gemeenteraad] in de bestuursperiode [1999-1978] van burgemeester Gerrit van de Ven in 1971 zou instemmen met de annexatie van Engelen door Den Bosch. Ook Bokohoevn Meerwijk en Empel hoorde bij die annexatie.

**noot Lambertuskerk: : Archeoloog Hans Janssen heeft in 1979 de fundamenten van die eerste Lambertuskerk blootgelegd.
Daarvoor moet er overigens een houten kerkje hebben gestaan.

Kasteeltje Meerwijk, gelegen in Engelen, aan de oevers van de Dieze, is verkocht. Makelaar Nieuwenhoven-Lebon heeft uiteindelijk de Bossche zakenman Timo Bosma, als koper weten te strikken. Vanaf mei 2003 zijjn er vele opties en kijkdagen geweest. Vele potentiële kandidaten dienden zich aan, maar de koopsom van krap drie miljoen euro bleek te hoog gegrepen. De koopsom, die overigens niet wordt prijsgegeven, wordt nu geschat op 2.225.000 -2.250.000 euro. Bosma, is een jonge Vughtse zakenman in software die inmiddels is gepormoveerd tot directeur van zijn Real Enterprise Solutions [de Brand], dat ie in 1999 oprichtte. Bosma geeft aan het complex de bestemming van woonhuis/kantoor. Met de koop komt er een eind aan de kleurrijke en erotische historie van het kasteeltje aan de Gemaalweg in de Kerkhoek, dat 150 jaar geleden als buitengoed van een Empelse jonkheer werd gebouwd en 20 jaar geleden in eigendom kwam van de Bossche familie Van Liefvoort. © paul kriele, www.bastion-oranje.nl/engelen.htm

In Empel, op de kruising van de huidige A2 met de A59 [Maasroute] stond vroeger het slot van Empel. Dat zou in de Franse tijd zijn verwoest, zo evrtelt Leo de Bekker, waarover op zijn beurt een lezer ons tipte. Kasteeltje Meerwijk is opgebouwd uit stenen van dat oude kasteel.

Kandiaat-koper Kasteel Meerwijk laat het afweten/den bosch, 8 september 2005.

De kandidaat koper die begin dit jaar serieus belangstelling toonde voor het idyllisch gelegen Kasteeltje Meerwijk laat het afweten. Er is na ‘de afname’, zoals de ondertekening officieel heet, enige maanden verlopen, in die tijd heeft de koper verder niets meer van zich horen. Het landgoed van 11.000 vierkante meter, gelegen aan de Dieze, tegenover het voormalige zusterklooster in Engelen was eigendom van de familie Van Liefvoort [resp. wijlen tante Jet en vervolgens de dochters Trudie en NN].

Makelaarsbureau Nieuwenhoven en Lebon op Zuid zet het kasteel gewoon in de verkoop voort. Het staat al sedert mei 2003 op allerlei sites en in makelaarskranten geafficheerd. Als zich een andere dan de eerste gegadigde aandient, dan is het verkocht, aldus makelaar Lebon. De prijs van dit glamourkasteel/huis van plezier hangt ruim boven de twee miljoen euro. © paul kriele www.bastion-oranje.nl/engelen.htm

Trudy van Liefvoort is op een avond in juni 2006 overvallen De 58-jarige eigenaresse van de coffeeshop Meet-point op Hinthamerststraat 104, werd bij haar thuiskomst in Wordragen, een gehucht onder Ammerzoden, door vermoedelijk 3 mannen overvallen. Van Liefvoort hield aan de overval lichte verwondingen over.

Het kasteeltje Meerwijk werd gebouw iov jonkheer Van Tijen Bosch, de laatste heer van Empel. Tijen was onder meer wethouder in Den Bosch. Het kasteeltje is ook nog in bezit geweest van Reigers en vervolgens van Van de Velden, wethouder in Empel.
Meer bekendheid kreeg het onder Jeannette van de Liefvoort die er een sexhuis van maakte. Tegenwoordig is het in eigendom van ..Trudy van de Liefvoort. Haar dochters onder wie Trudy erfde dit landgoed.
Voor meer info over de familie Van de Liefvoort-Ackermans klik op Liefvoort

Kasteeltje Meerwijk verkocht / den bosch, 4 mei 2005.

Kasteeltje Meerwijk is- bijna -verkocht. Makelaar Nieuwenhoven maakt nog enig voorbehoud, maar eind mei wordt- rond de financiering van het 'witte kasteeltje'- de knoop doorgehakt.
Het voormalige buitenverblijf van een rijke Empelnaar*gelegen aan de Dieskant in [liever tegenover] Engelen, staat in onze dagen beter bekend als een sjiek erotisch bordeel. Het was eigendom van het echtpaar wijlen Willy en Jeanette- roepnaam Tante Jet - van de Liefvoort–Ackermans. Tegenwoordig is het in handen van dochter Trudie van de Liefvoort, die ook de coffeeshop Meetpoint in de Hinthamerstraat exploiteert.

Eind mei valt de beslissing over de financiering en uiteindelijke verkoop van het witte kasteeltje.Vorig jaar kwam Crescendo nog in beeld als kandidaat-koper.

Het klooster van de zusters JMJ [Jozef, Maria Jezus] is rond 1827 ontstaan toen de zusters zich er vestigden. Vanuit het klooster aan de Dieskant leidden zij een kostsschool, pensionaat. Rond 1900 was er ook sprake van een stoomwasserij.
In 1953 kwam er een eind aan dat tijdperk toen de nonnen teruggingen naar Huize Mariënburg in Den Bosch.
Bij hun vertrek nam de Blizo het gebouw in gebruik maar vertrok weer in 1971 naar de Steffennberg in Vught.

In die nieuwe opzet van het Noordbrabants Museum komen overigens ook andere aspecten tot uiting. Naast een beeld van de oude stad [bijv Schermersoproer] en de belegering door Frederik Hendrik komen ook de leerbewerking [Langstraat] , Etna [Breda], Willerm II en Philips [Eindhoven] markant naar voren. [zie pagina De Gruyter ]

De bouw van de sluis dateert van 1860 en had als doel he twate rvan de Dieze op peil te houden. Op 1 juli 1902 werd het kanaal door de Henriëtteweaard geopend. Daar was al vanaf 1896 aan gewerkt. Kosten aanleg 1 miljoen gulden.
De strategische ligging van Engelen - dan in handen van Holland dan weer van Brabant- had ook zijn effekt op de beroepskeuze die Tak van Poortvliet [*1880], een inwoner van het dorp, maakte.Van Poortvliet is minister van Waterstaat geworden.

Het particulier veer dat al vanaf 1850 door de familie Somers -tot na de Tweede Wereld Oorlog werd bediend- verloor zijn functie in 1976. Over de sluis kwam een brug te liggen.

Onder Empel, op het einde van de huidige Sluisweg ligt een eeuwen oude sluis.Tenminste dat werd verwacht, maar de locatie was onbekend.
Na graafwerk is de sluis de voorbije maanden september, october en november 2003 blootgelegd. De sluis ligt vlakbij een wiel, dat waarschijnlijk een voormalige zijtak van de Dieze is, oostelijk van de spoorlijn naar Utrecht.

Links: het viaduct nabij de spoorbrug in de lijn Den Bosch-Utrecht.
Rechts: Even meer naar De Bosch bevinden zich de viaducten in de Sluisweg naar Empel. Rechts hiervan ligt de onlangs opgegraven voormalige sluis.
Middelste foto: de steen van 7 september 1868, aangebracht door Hendrikus Bogaerst, voorzitter waterschap Empel en Meerwijk, tevens lid van Provinciale Staten. De steen bevindt zich rechts naast het viaduct op de rechter foto.
- foto' s © gerard monté, 7 november 2003.

De sluis, waarvan onderdelen zoals gietijzeren ringen voor de draaipunten van de sluisdeuren nog in atct zijn, regelde de afwatering van de sloten in de polder onder Empel en meeriwjk op de Dieze. Bij hoog water in de polder gingen de sluiddeuren vanzelf open en stroomde het water richting Dieze en Maas. Bij hoge waterstand in de Maas , drukten het water de deuren vanzelf dicht.

Volgens archeoloog Treeling dateren de gebruikte stenen uit de zestiende eeuw . Uit de archieven blijkt dat de sluis in 1757 is gerestaureerd . Mogelijk wordt de sluis als bezienswaardigheid opgenomen in het landschap.

Vermoed wordt dat het water [wiel] een restant is van een dijkdoorbraak. De sluis regelde de waterstand in de polder. Mogelijk is ie aangelegd om de stad rondom onder water te kunnen zetten, zoals gebeurde kort voor 1629 het jaar van de inname door Frederik Hendrik. Hij slaagde er uiteindelijk in, nadat de polders olv Leeghwater waren drooggelegd, de stad te benaderen en in te nemen.

------------------
einde gemeente Engelen
In de jaren zestig groeit het dorp gestaag. In acht jaar tijd kwamen er 500 inwoners bij.
Op 28 maart 1971 was de laatse openbare raadsvergadering in de Engelenburcht onder voorzitterschap van Frans Kempenaars. Die eiste bij de annexatie: aanleg riolering [2,5 miljoen gulden aangelegd] en behoud van het agrarisch karakter van het dorp!.De Haverleij was bestemd voor de zware industrie. Maar dat de tijd kan verkeren bewijst de invulling met kastelen...

Het dorp was in de 18e eeuw een gemeenshcap van boeren. Rond 1947 was meer dan 30 % nog agrarisch en in 1956 was dat 22%.

kasteelheren /vrouwen
De bewonerspopulatie van de kastelen bestaat -in sommige gevallen- uit heren en wellicht zijn er ook kasteeldames bij.. In ieder geval liggen de inkomens boven Jan Modaal!
------------------------
Linken:
De site over Engelen: http://www.dorp-engelen.nl zie ook Maaspoort met Maasboulevard en Treurenburg Nieuwe stadswijk in de Henriëttewaard: de Haverlij aan de Haverleij..Bokhoven, dorpje aan de Maas klik op Bokhoven